سرطان مغز استخوان یکی از سرطان های بسیار خطرناک که اسکلت بدنی شخص را فرا گرفته و توان و تحرک وی را کاهش می دهد. منشا اصلی این سرطان سلول های بنیادی سازنده سلول های خونی در مغز استخوان است. برای آشنایی بیشتر، مقالات آزمایشگاه فرداد را بخوانید.

مغز استخوان یک بافت اسفنجی مانند که داخل استخوان بدن وجود دارد. این بافت از دوبخش مایع و جامد تشکیل شده است. در آزمایش مغز استخوان یا از قسمت جامد یا از قسمت مایع یا از هر دو قسمت آن نمونه برداری می شود.

شامل موارد زیر است:

  • سلول های بنیادی کوچک

سلول های سازنده سلول های خونی که کمی بالغ تر و تمایز یافته تر از سلول های بنیادی می باشند.

  • سلول های چربی

بافت تکیه گاه یا پشتیبان که به رشد سلول ها کمک می کند.

در درون مغز استخوان سلول های بنیادی به سلول های جدید خونی تمایز می یابند. در حین این فرایند، سلول های بنیادی می توانند به دو گروه از سلول ها تمایز پیدا کنند.

نحوه عملکرد مغز استخوان

اصولا همه مغز استخوان های بدن تا دوران بلوغ فرد عملیات خونسازی را دارند اما مغز استخوان دراز پس از سن بیست سالگی به بافت چربی تبدیل شده و دیگر عمل خونسازی را انجام نمی دهند.

به همین دلیل تنها مغز استخوان هایی همانند مهر ها، جناغ سینه و دنده ها که همان اسکلت محوری نامیده می شوند؛ عمل خونسازی را انجام می دهند.با روند بالا رفتن سن قدرت سازندگی نیز کاهش یافته و در سنین کهولت کم خونی کوتاهی نمایان می شود.

در این بافت سلول هایی به نام سلول های ریشه ای چند ظرفیتی وجود دارد که دو نوع سلول از آن ها جدا می شود.

سرطان مغز استخوان را بشناسیم

برای شناخت بیشتر ، نیاز به اطلاعاتی در مورد بافت طبیعی استخوان می باشد. استخوان ستون پشتیبان بدن است. بیشتر استخوان ها توخالی هستند. در لایه بیرونی سخت استخوان ها از استخوان فشرده ( قشر مغزی) ساخته شده است که استخوان سبک تر اسفنجی ( ترابکولار) درون آن را می پوشاند.

بافت فیبری به نام پریوستوز قسمت بیرونی استخوان را پوشانده است. استخوان های توخالی فضایی به نام حفره مدولاری دارند که شامل بافت نرم و اسفنج مانند به نام مغز استخوان است. آندوستوم حفره مدولاری را پوشش داده است.

سرطان از آن دسته بیماری ها است که با تشخیص به موقع درمان آن خیلی افزایش می یابد. این بیماری نوعی خود ایمنی و اختلال در سلول های بدن است که موجب تکثیر و افزایش بدون کنترل سلول ها و ایجاد تومور می شود. 

برای نخستین بار محققان نشان دادن با کمک MRI، پزشکان می توانند سرطان را به شکل موثری تشخیص دهند.

در حال حاضر سرطان مغز استخوان را می توان از طریق شیوه تهاجمی بیوپسی تشخیص داد. سرطان مغز استخوان یک بیماری با روند پیشرفت آرام و آهسته بوده که مشخصه اصلی آن، افزایش سلولهای میلوئید و در موارد پیشرفته، وجود تعداد زیاد سلول های بزرگ مغز استخوان موسوم به مگاکاریوسیت ها است.

انواع سرطان مغز استخوان

دسته بندی سرطان های مربوط به مغز استخوان با توجه به نوع سلول سرطانی شده نام گذاری می شود:

  • لوسمی یا سرطان خون

لوسمی گروهی از انواع سرطان است که معمولا از مغز استخوان شروع شده و ناشی از تقسیم بدخیم گلبول های سفید است. قابل ذکر است که لوسمی ممکن است در انواع دیگر سلول های خونی نیز دیده شود.

لوسمی هایی که به آهستگی رشد می کنند، لوسمی مزمن و لوسمی هایی که با سرعت رشد می کنند، لوسمی حاد گفته می شود.

تقسیم بندی لوسمی براساس نوع گلبول های سفیدی که درگیر می کند شامل:

  • لوسمی میلوئیدی : سرطان ناشی از سلول های بنیاد میلوئیدی، سازنده گلبول های قرمز، سفید و سلول های پلاکت ساز
  • لوسمی لنفوئیدی یا لنفوبلاستی: سرطان ناشی از سلول های بنیادی لنفوئیدی، سازنده نوعی از گلبول های سفید به نام لنفوسیت ها
  • سرطان میلوم متعدد یا مالتیپل میلوما

میلوم متعدد به دلیل تکثیر بدخیم پلاسماسل ها ایجاد می شود. در میلوم متعدد سلول های سرطانی در مغز استخوان قرار دارند. افزایش پلاسماسل ها می تواند باعث شکستگی استخوان و یا کاهش ساخت سلول های خونی و در نتیجه کم خونی شود.

  • لنفوم ها

لنفوم ها، سرطان سلول های سیستم لنفاوی هستند. احتمال اینکه این سرطان در نقاط مختلف بدن ایجاد شود، وجود دارد و از آنجایی که بافت از اجزای سیستم لنفاوی به شمار می آید، لنفوم می تواند در مغز استخوان ایجاد شود. دو نوع اصلی لنفوم شامل:

  • لنفوم هوچکینی: این لنفوم نیز لنفوسیت ها را درگیر می کند. ظهور سلول های غیرعادی به نام سلول های رید استرنبرگ دلیل تفاوت میان لنفوم هوچکینی و غیرهوچکینی است.
  • لنفوم غیرهوچکینی: نوعی لنفوم که لنفوسیت ها را درگیر می کنند. این لنفوم می تواند در هر نقطه از بدن ایجاد شود و انواع مختلفی از لنفوسیت ها را درگیر می کند.

علایم و نشانه های بیماری

علایم و نشانه های سرطان مغز استخوان

نوع سرطان، محل آن در بدن و وخامت سرطان مشخص کننده علایم سرطان می باشد. علایم شایع به شرح زیر است:

  • ضعف و خستگی
  • درد یا شکستگی های استخوانی
  • تنگی نفس و سرگیجه
  • افزایش عفونت
  • تغییر در تعداد دفعات ادرار
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • کاهش وزن
  • کاهش اشتها
  • تعرق شبانه
  • رنگ پریدگی چهره
  • التهاب و تورم غدد لنفاوی

روش های تشخیص سرطان مغز استخوان

به گفته پایگاه اطلاع رسانی طب بوعلی سینا روش های متعددی برای تشخیص سرطان وجود دارد که پزشک با توجه به علایم و نشانه ها، سن، شرایط جسمی و … از این روش ها و یا ترکیبی از این روش ها برای تشخیص دقیق این بیماری استفاده می کند.

متداول ترین روش های تشخیص سرطان به شرح زیر است:

  • آزمایش های خون و ادرار: برای تعیین وجود نوعی پروتئین در خون و بررسی سطح عملکرد کلیه، سطح الکترولیت یا سایر سطوح گلبولی
  • آسپیراسیون: نمونه برداری یا بیوپسی از مغز استخوان برای ردیابی سلول های غیرطبیعی در شرایط آزمایشگاه با توجه به دردناک بودن این روش بیوپسی یا بیهوشی انجام می شود
  • آزمایش های تصویربرداری: شامل تصویربرداری با اشعه ی ایکس، سی تی اسکن، ام آر آی (MRI) برای یافتن استخوان های غیرطبیعی یا آسیب دیده

آخرین مقالات آزمایشگاه پاتوبیولوژی فرداد

سندروم سیندرلا، سندروم بانوان

پای ورزشکاران در آفساید سلامتی

سوزاک بیماری مقاربتی گاهی بدون علامت

تیروئید ؛ این پروانه خطرناک را جدی بگیرید

ام اس (MS) بیماری مزمن پیشرونده سیستم عصبی مرکزی